و هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ « 1 » . و ابليس رسمى و كثيف و ضعيف البصر بود ، دست از رسم قديم برنداشت كه قبله بدل كند و ديده از مشاهدهء انوار عروش در شعور آدم فروگرفت و مقصود داشت بر مشاهدهء انوار جسم ، هرآينه يك چشمش كور ماند و آن چشم راست است ! و چون انوار عرش در شعور آدم نديد در طينت او بازماند ، گفت : أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً « 2 » روى به قبله‌گاه آدم نياورد ! گويى تحويل اين قبله براى امتحان استعدادات بود ، چنانچه در تحويل قبلهء كعبه گفت : وَ ما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلى عَقِبَيْهِ وَ إِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ . « 3 » لطافت و اشراق ملائكه و كثافت و كورى ابليس ، ظاهر شد به اين امتحان و به جاى استغفار و درود كه شغل ملائكه است ، ابليس اغوا و افساد پيش گرفت و به كينه و عداوت فرزندان آدم كمر بست كما قال اللّه تعالى : إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا « 4 » و اين امتحان تا روز قيامت قايم باشد و هركس از فرزندان آدم كه او را علم اسما حاصل شود و به مقام خلافت برسد و [ مورد ] امتحان ملك‌صفتان و ابليس صفتان باشد در روزگار خود . پس به هر دورى وليّى قايم است * تا قيامت آزمايش دايم است محبان علم روى به او آورند و قبله‌گاه ارادت خود آستانهء او سازند ، كما قال العارف : مسجدى كان اندرون اوليا است * قبله‌گاه جمله است آنجا خدا است

--> ( 1 ) . سوره احزاب ، آيه 43 « و اوست كسى كه با فرشتگان خود بر شما درود مىفرستد تا شما را از تاريكىها به سوى روشنايى برآورد » . ( 2 ) . سوره اسراء ، آيه 61 « آيا براى كسى كه از گل آفريدى سجده كنم ؟ » . ( 3 ) . سوره بقره ، آيه 143 « و قبله‌اى را كه [ چندى ] بر آن بودى مقرر نكرديم جز براى آنكه كسى را كه از پيامبر پيروى مىكند از آن‌كس كه از عقيده خود برمىگردد بازشناسيم هرچند [ اين كار ] جز بر كسانى كه خدا هدايت [ شان ] كرده سخت گران بود » . ( 4 ) . سوره فاطر ، آيه 6 « در حقيقت شيطان دشمن شماست ، شما [ نيز ] او را دشمن گيريد » .